Czym jest program SAFE i jakie środki oferuje Polsce?
Program Security Action for Europe (SAFE) to nowy unijny instrument finansowy zatwierdzony w lutym 2026 roku przez Radę UE. Mechanizm ten udostępnia państwom członkowskim łącznie 150 miliardów euro w formie preferencyjnych pożyczek przeznaczonych na modernizację sektora obronnego. Polska może skorzystać z kwoty wynoszącej około 43,7 miliarda euro, co stanowi znaczącą część całego funduszu.
Środki z programu SAFE mają zostać przeznaczone na kluczowe technologie obronne, w tym systemy obrony powietrznej, drony bojowe, amunicję oraz rozwój sztucznej inteligencji w celach militarnych. Program przewiduje również finansowanie ochrony zasobów kosmicznych, co odpowiada współczesnym wyzwaniom bezpieczeństwa.
Polskie projekty obronne w ramach SAFE
Ministerstwo Obrony Narodowej przygotowało listę 139 projektów, które mają być finansowane ze środków unijnych. Wśród planowanych inwestycji znalazły się flagowe produkty polskiej zbrojeniówki, takie jak przeciwlotnicze wyrzutnie Piorun, nowoczesne bojowe wozy piechoty Borsuk oraz armatohaubice Krab.
Współpraca międzynarodowa i ograniczenia geograficzne
Część projektów zakłada współpracę z partnerami europejskimi, w tym z Ukrainą. Program przewiduje również zakup powietrznych tankowców od europejskiego koncernu Airbus. Kluczowym aspektem SAFE jest wymóg wydatkowania ponad 80% środków w krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, co może ograniczać możliwość zakupów sprzętu z innych regionów, szczególnie ze Stanów Zjednoczonych.
Kontrowersje wokół mechanizmu warunkowości
Głównym punktem spornym pozostaje wpisany w program mechanizm warunkowości, który może uzależniać wypłatę środków od spełnienia określonych kryteriów politycznych. Prezydent Karol Nawrocki wyraził obawy dotyczące suwerenności Polski w dysponowaniu tymi funduszami, porównując sytuację do wcześniejszych doświadczeń z Krajowym Planem Odbudowy.
Długoterminowe zobowiązania finansowe
Prezydent podkreślił, że zaciągnięcie tak znaczącego długu oznacza zobowiązania rozłożone na dziesięciolecia. Nawrocki zaapelował o przeprowadzenie rzetelnej analizy kosztów i warunków pożyczki, argumentując, że Polacy mają prawo do pełnej transparentności w tej kwestii.
Perspektywy dla konsumentów i gospodarki
Program SAFE może wpłynąć na rozwój polskiego przemysłu obronnego i zwiększenie zatrudnienia w tym sektorze. Jednocześnie długoterminowe spłaty mogą oddziaływać na finanse publiczne i pośrednio na obciążenia podatkowe obywateli. Kluczowe będzie zapewnienie, aby inwestycje w obronność przełożyły się na realne korzyści ekonomiczne dla kraju, a nie tylko na zwiększenie zadłużenia państwa.