Pozytywna ocena instrumentu SAFE przez ekspertów
Rada Fiskalna przedstawiła swoją analizę dotyczącą nowego instrumentu finansowego SAFE, uznając go za korzystne rozwiązanie dla polskich finansów publicznych. W swojej ocenie eksperci podkreślili, że przy analizie tego narzędzia kluczowe znaczenie ma porównanie jego parametrów z dostępnymi alternatywami rynkowymi.
Według przedstawicieli Rady, instrument ten należy rozpatrywać przede wszystkim pod kątem kosztów finansowania, czynników ryzyka oraz wpływu na strukturę zadłużenia państwa. Szczególną uwagę zwrócono na zgodność z założeniami rządowej strategii zarządzania długiem publicznym na lata 2025-2029.
Problemy z przejrzystością finansów państwa
Pomimo pozytywnej oceny samego instrumentu, Rada Fiskalna wyraziła poważne zastrzeżenia dotyczące sposobu jego implementacji. Głównym problemem jest planowane utworzenie kolejnego funduszu w ramach Banku Gospodarstwa Krajowego, którego działalność pozostanie poza kontrolą budżetu państwa.
Równoległy budżet w BGK
Eksperci ostrzegają, że powstanie tak zwanego "równoległego budżetu" w BGK może znacząco pogorszyć przejrzystość polskich finansów publicznych. Środki pochodzące z instrumentu SAFE będą zarządzane przez Finansowy Instrument Zwiększania Bezpieczeństwa, który nie będzie podlegał standardowym procedurom budżetowym.
W BGK funkcjonują już podobne struktury, takie jak Fundusz Wspierania Sił Zbrojnych czy Fundusz Przeciwdziałania Covid-19. Rada Fiskalna podkreśla, że dalsze wyprowadzanie wydatków poza krajową definicję sektora finansów publicznych stanowi niepokojący trend.
Widoczność w statystykach unijnych
Warto zauważyć, że choć zobowiązania związane z SAFE pozostaną niewidoczne w krajowych statystykach długu publicznego, będą one uwzględnione w unijnych zestawieniach finansowych. Oznacza to, że realny poziom zadłużenia Polski będzie wyższy niż wykazywany w oficjalnych krajowych dokumentach.
Rekomendacje dla przyszłości
Rada Fiskalna uznaje znaczenie zwiększenia wydatków obronnych w obecnej sytuacji geopolitycznej, jednocześnie postulując konieczność reform w zakresie zarządzania finansami publicznymi. Eksperci rekomendują stopniową konsolidację wszystkich funduszy realizujących zadania budżetowe i włączenie ich do standardowych procedur budżetowych.
Proces ten powinien przebiegać w sposób przemyślany, z uwzględnieniem stabilności makroekonomicznej oraz aktualnych wyzwań związanych z obronnością państwa w 2026 roku.