Mechanizm SAFE jako szansa dla polskiego przemysłu obronnego
Program SAFE (Supporting the Arms and Defence Industry) stanowi kluczowe narzędzie finansowania polskiego sektora zbrojeniowego w najbliższych latach. Zgodnie z ustaleniami rządowymi, środki z tego mechanizmu w znacznej części pozostaną w Polsce, wspierając rozwój krajowego przemysłu obronnego. Magdalena Sobkowiak, pełnomocniczka rządu ds. SAFE, podkreśla, że program obejmuje zarówno refinansowanie już zawartych kontraktów, jak i realizację zupełnie nowych projektów.
Struktura finansowania i wspólne zamówienia
Mechanizm SAFE charakteryzuje się mieszanym modelem finansowania. Część środków przeznaczona jest na refinansowanie umów podpisanych między majem 2025 a majem 2026 roku, podczas gdy pozostała część wspiera nowe inicjatywy. Istotnym elementem programu są wspólne zakupy europejskie, choć w polskim planie stanowią one mniejszość.
Polska aktywnie promuje swoje produkty zbrojeniowe w ramach wspólnych zamówień europejskich. Zamiast tradycyjnego podejścia polegającego na wybieraniu spośród ofert francuskich czy niemieckich dostawców, krajowe firmy rozpoczynają tournee po Europie, prezentując własne rozwiązania technologiczne.
Wyzwania terminowe i produkcyjne
Presja czasowa do 2030 roku
Największym zagrożeniem dla realizacji programu SAFE jest wymaganie dostarczenia zakupionego sprzętu do końca 2030 roku. Ten sztywny termin mobilizuje dostawców, ale jednocześnie stwarza presję na szybką realizację zamówień. Rozliczenie środków będzie odbywać się na podstawie osiągniętych kamieni milowych, co wymaga precyzyjnego planowania i wykonania.
Wpływ na sektor bankowy
Przedstawiciele sektora bankowego wyrażają obawy dotyczące potencjalnego wyparcia tradycyjnego finansowania bankowego przez środki z programu SAFE. Artur Kucia z PKO BP zwraca uwagę na podobieństwo do Krajowego Planu Odbudowy, gdzie publiczne finansowanie mogło zastąpić kredyty bankowe zamiast je uzupełniać.
Potrzeba dodatkowych inwestycji
Rozwój zdolności produkcyjnych
Pomimo dostępności środków z SAFE, przemysł zbrojeniowy nadal potrzebuje znaczących inwestycji w rozwój zdolności produkcyjnych. Program SAFE koncentruje się na konkretnych zamówieniach produktowych, nie zapewniając bezpośredniego finansowania inwestycji infrastrukturalnych.
Rola badań i rozwoju
Sektor obronny wymaga ciągłych inwestycji w badania i rozwój, które pozostają niedofinansowane. Wiceminister aktywów państwowych Konrad Gołota apeluje do sektora bankowego o większe zaangażowanie w finansowanie działalności B+R, szczególnie w obszarach wymagających komponentu technologicznego.
Realizacja programu SAFE do 2030 roku stanowi strategiczne wyzwanie dla polskiej gospodarki, wymagające koordinacji między sektorem publicznym, przemysłem obronnym i instytucjami finansowymi.