Przesunięcie terminu podpisania umowy SAFE
Komisja Europejska potwierdza, że podpisanie umowy pożyczkowej w ramach instrumentu obronnego SAFE z Polską nastąpi dopiero w drugim lub trzecim tygodniu kwietnia 2026. Pierwotnie planowano finalizację dokumentów do końca marca, jednak skomplikowane procedury biurokratyczne wymusiły przesunięcie terminu.
Rzecznik Komisji Europejskiej zapewnia, że opóźnienie nie wpłynie na wypłatę pierwszej transzy środków. Polska nadal ma otrzymać 15-procentową zaliczkę w wysokości około 6,5 miliarda euro do końca kwietnia 2026.
Przyczyny opóźnień w procedurach
Głównym problemem okazał się sam wzór umowy pożyczkowej. Komisja Europejska przygotowała jeden szablon dokumentu, do którego państwa członkowskie zgłosiły łącznie około 250 poprawek. Ten niespodziewanie duży zakres uwag wymagał dodatkowego czasu na ich przeanalizowanie i uwzględnienie.
Procedury w innych krajach UE
Wraz z Polską umowy podpiszą również pozostałe 15 państw, których krajowe plany wydatków otrzymały już akceptację Komisji i Rady UE. Francja i Czechy będą musiały poczekać dłużej - ich plany zatwierdzono dopiero w środę, co oznacza kilkutygodniowe opóźnienie w otrzymaniu środków.
Sytuacja prawna w Polsce
Prezydent zawetował ustawę wprowadzającą unijny instrument do polskiego prawa, jednak rząd znalazł alternatywne rozwiązanie. Przyjęta uchwała w sprawie programu "Polska Zbrojna" upoważnia ministrów obrony i finansów do podpisania umowy z Komisją Europejską.
Zgodnie z nowym rozwiązaniem, spłata pożyczki nastąpi ze środków niewliczanych do minimalnego limitu wydatków na obronność. Pożyczka zostanie zaciągnięta przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.
Znaczenie programu SAFE dla Polski
Polska jest największym beneficjentem programu wśród 19 zgłoszonych państw członkowskich UE. Komisja Europejska przyznała naszemu krajowi 43,7 miliarda euro na finansowanie projektów obronnych przewidzianych w polskim planie inwestycyjnym.
Program SAFE dysponuje łącznie 150 miliardami euro wsparcia w postaci nisko oprocentowanych pożyczek, przeznaczonych głównie na zakup sprzętu wojskowego, szczególnie produkowanego w Europie. To strategiczna inicjatywa mająca wzmocnić obronność kontynentu w obliczu współczesnych wyzwań bezpieczeństwa.
Jedynym krajem, którego plan krajowy nie otrzymał jeszcze zatwierdzenia, pozostają Węgry ze względu na próby uzyskania większych środków niż przyznane im 16 miliardów euro.