Rosnąca fala sporów sądowych
Polskie sądy mierzą się z narastającą falą pozwów dotyczących sankcji kredytu darmowego. Według danych Związku Banków Polskich, na koniec 2025 roku liczba złożonych pozwów osiągnęła 25 tysięcy, z czego 21 tysięcy spraw pozostaje w toku rozstrzygania. Niepokojący jest fakt, że około połowa tych sporów to efekt działalności kancelarii prawnych skupujących wierzytelności w celu późniejszego dochodzenia zwrotu już spłaconych kredytów.
Skuteczność banków w sporach sądowych
Pomimo dużej liczby pozwów, banki wygrywają zdecydowaną większość spraw - około 85-90% postępowań kończy się na ich korzyść. Problem leży jednak w tempie rozstrzygania sporów. W 2025 roku zakończono jedynie 3,3 tysiąca postępowań, co oznacza znaczące opóźnienia w wymiarze sprawiedliwości.
Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące reklamacji kierowanych bezpośrednio do banków. Na koniec 2025 roku ich liczba zbliżyła się do 100 tysięcy, co świadczy o skali problemu przed trafieniem spraw do sądów.
Kontrowersyjne zmiany w prawie
Trzy warianty sankcji
Nowa ustawa o kredycie konsumenckim, przygotowywana przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wprowadza rewolucyjne zmiany w zakresie sankcji kredytu darmowego. Projekt przewiduje aż trzy różne warianty sankcji:
- Kredyt darowany - w przypadku znaczących przewinień kredytodawcy konsument nie musi spłacać ani kapitału, ani kosztów
- Pełna sankcja kredytu darmowego - pozbawienie kredytodawcy możliwości pobierania kosztów
- Sankcja połowiczna - spłata jedynie połowy odsetek
Rozszerzenie zakresu stosowania
Bankowcy krytykują znaczne rozszerzenie zakresu stosowania sankcji. Nowe przepisy obejmą również obowiązki związane z oceną zdolności kredytowej, w tym przypadki braku sprawdzenia baz danych, nieprawidłowego dokumentowania oceny czy nieuzyskania informacji o dochodach konsumenta.
Obawy sektora bankowego
Przedstawiciele Związku Banków Polskich ostrzegają przed "otwarciem puszki Pandory". Ich zdaniem, nowe regulacje mogą wywołać lawinę sporów znacznie przewyższającą obecną skalę problemów. Szczególnie niepokoi ich rozszerzenie sankcji na obowiązki pozaumowne, co stanowi absolutne novum w polskim prawie.
Problematyczny proces konsultacji
Bankowcy zarzucają UOKiK prowadzenie pozorowanych konsultacji. Druga wersja projektu nie trafiła do publicznych konsultacji, a resorty otrzymały jedynie 14 dni na zgłoszenie uwag. Pomimo braku formalnego mandatu, ZBP zdecydował się przedstawić swoje zastrzeżenia, które jednak zostały zignorowane przez urząd.
Dla konsumentów rozważających zaciągnięcie kredytu w 2026 roku, rozwój sytuacji prawnej może oznaczać zarówno większe zabezpieczenia, jak i potencjalne utrudnienia w dostępie do finansowania.