Dramat emerytki z pożyczką pozabankową
Rzecznik Praw Obywatelskich podjął zdecydowane działania w sprawie rażącego wykorzystania 71-letniej emerytki przez firmę pożyczkową. Kobieta, która w wieku 62 lat zaciągnęła pożyczkę w wysokości 25 tysięcy złotych, została zobowiązana do spłaty łącznej kwoty przekraczającej 55 tysięcy złotych, co stanowi aż 222% pierwotnie otrzymanej sumy.
Eskalacja zadłużenia mimo regularnych spłat
Sytuacja emerytki dramatycznie pogorszyła się, mimo że regularnie spłacała zobowiązania. Po roku od zawarcia umowy firma pożyczkowa wypowiedziała kontrakt i zażądała natychmiastowej spłaty około 37 tysięcy złotych w ciągu 30 dni. Sąd rejonowy wydał wyrok nakazujący zapłatę, nie uwzględniając rażąco wygórowanych kosztów pozaodsetkowych.
Do 2026 roku kobieta spłaciła już ponad 18 tysięcy złotych, a kolejne środki zostały wyegzekwowane przez komornika. Łącznie firma otrzymała około 39 tysięcy złotych, jednak nadal domaga się dalszych 60 tysięcy złotych. Przy obecnym poziomie emerytury pomniejszonej o potrącenia komornicze, kobieta prawdopodobnie nigdy nie będzie w stanie spłacić wciąż rosnącego długu.
Interwencja RPO w Sądzie Najwyższym
Skarga nadzwyczajna jako ostatnia deska ratunku
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Sądu Najwyższego ze skargą nadzwyczajną, zarzucając sądowi rejonowemu naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony konsumenta. W ocenie RPO wyrok został wydany z naruszeniem przepisów Konstytucji oraz Kodeksu cywilnego.
RPO wskazuje, że firma pożyczkowa stosowała praktykę narzucania maksymalnych pozaodsetkowych kosztów w wysokości równej lub niemal równej udzielanej pożyczce, niezależnie od jej wielkości. Takie działania naruszają dobre obyczaje i są rażąco nieekwiwalentne do świadczeń.
Ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami
Rzecznik podkreśla, że konsumenci zawierający umowy pożyczek z firmami pozabankowymi mogą zakładać, iż skoro państwo nie zabrania takiej działalności, to ich interesy są odpowiednio chronione przed nieuczciwymi praktykami przedsiębiorców.
Jak się chronić przed lichwiarzami
Sprawa emerytki pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzenie warunków umowy przed jej podpisaniem. Konsumenci powinni zwracać szczególną uwagę na:
- Rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO)
- Wszystkie koszty pozaodsetkowe
- Warunki wcześniejszego wypowiedzenia umowy
- Możliwość wcześniejszej spłaty bez dodatkowych opłat
RPO wniósł o uchylenie wyroku sądu rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz wstrzymanie wykonania wyroku do czasu zakończenia postępowania w Sądzie Najwyższym.